LOCUS, het nieuwe steunpunt voor bibliotheken, cultuur- en gemeenschapscentra en lokaal cultuurbeleid

Op 1 januari 2009 gaat LOCUS van start. Dit nieuwe steunpunt voor bibliotheken, cultuur- en gemeenschapscentra en lokaal cultuurbeleid is een samenvoeging van VCOB en Cultuur Lokaal en komt er op vraag van minister Bert Anciaux. De twee organisaties hebben de weg naar dit nieuwe steunpunt in overleg met hun partners zelf kunnen uitstippelen. De krijtlijnen zijn uitgetekend en op 1 januari 2009 zijn we klaar.

Het nieuwe steunpunt krijgt een nieuwe naam: LOCUS… met een snelle associatie naar Lokaal, Cultuur en Steunpunt. En met de directe vertaling naar de ‘plaats’, naar de plekken, de steden en gemeenten en naar de huizen die dit realiseren: de bibliotheken, de cultuur- en gemeenschapscentra. De naam geeft meteen ook de essentie van de nieuwe organisatie: lokaal cultuurbeleid steunen, en legt de nadruk op de eigenheid van elke stad of gemeente: cultuur schrijft overal een eigen verhaal, in grote steden met veel cultuurhuizen tot gemeenten met weinig cultuurprofessionals.

LOCUS, een logisch verhaal?

De samenvoeging van Cultuur Lokaal en VCOB is een logisch verhaal. Bibliotheken en cultuur- en gemeenschapscentra maken onderdeel uit van hetzelfde wetgevende kader – het decreet lokaal cultuurbeleid – en zijn gemeentelijke cultuurhuizen. Vanuit die optiek zijn zij beiden instrumenten om het lokaal cultuurbeleid mee vorm te geven. Het lokale cultuurbeleidsplan omvat in één beweging dan ook de strategische doelstellingen van bibliotheken en cultuur- en gemeenschapscentra. Een meer integrale benadering op gemeentelijk niveau verdient logischerwijs een integrale benadering op Vlaams niveau, o.a. door de creatie van één steunpunt.

LOCUS gaat op 1 januari 2009 officieel van start, maar is al volop in voorbereiding.

Een proces van ondertussen één jaar

Tijdens het voorbereidend proces werden beide organisaties doorgelicht en de aanwezige competenties opgelijst. Hiervoor hebben we bewust beroep gedaan op een externe procesbegeleider. Vanuit het geheel van bestaande praktijken, kennis en ervaring en ambities, ontstond een nieuwe structuur voor de organisatie die nauw aansluit bij de inhoud.

Door van onder uit te werken, groeide ook de betrokkenheid van de mensen die uiteraard uit een verschillende organisatiecultuur kwamen. Stilaan vinden de personeelsleden die de overstap maken vanuit Cultuur Lokaal en vanuit het VCOB een eigen plek in de toekomstige organisatie. De nieuwe gezamenlijke huisvesting in de Brusselse Priemstraat 51 heeft dit groeiproces stevig ondersteund.

Dit interne proces werd ook geregeld extern getoetst via een ruime bevraging van bibliothecarissen, cultuurfunctionarissen en cultuurbeleidscoördinatoren, die een stevig draagvlak creëerden voor het nieuwe steunpunt.

Een drievoudige ondersteuning

Het (ver)nieuw(d)e steunpunt zal wie lokaal op cultureel vlak actief is, vanuit drie invalshoeken ondersteunen:

1. Lokaal cultuurmanagement: cultuurdiensten, cultuurbeleidscoördinatoren, cultuurraden, openbare bibliotheken, cultuur- en gemeenschapscentra ondersteunen bij het concreet vorm geven van hun lokaal cultuurbeleid: cultuurbeleidplanning, management van de organisaties, inspraak & participatie, informatie en advies, …

2. Publiekswerking: ondersteuning geven bij het opzetten van initiatieven om met cultuur aan te sluiten bij een zo breed en gediversifieerd mogelijk publiek met inbegrip van kunst- en cultuureducatie, de relatie met onderwijs enz.

3. Cultuur en samenleving: ondersteuning geven bij acties die de noodzakelijke maatschappelijke inbedding van cultuur versterken: gemeenschapsvorming, culturele diversiteit, participatie en de aandacht voor kansengroepen staan hier centraal. Kortom, hoe sociaal relevant zijn we bezig?

De inhoudelijke verhalen zijn intussen goed opgeschoten. We zorgen voor continuïteit en herkenbaarheid. Daarenboven krijgen we steeds meer vertrouwen in de meerwaarde van het verhaal: 1 + 1 wordt 3!

Het VCOB kreeg destijds van minister Anciaux ook een speciale opdracht, namelijk om de bibliotheken in te schakelen in de ontwikkelingen van digitalisering. De Vlaamse Overheid vindt het belangrijk om sterk in te zetten  op de digitale bibliotheek. Dit digitaliseringsproces is immers essentieel voor de ontwikkeling van het bibliotheekwerk en blijft de democratische toegang tot informatie voor alle burgers verzekeren. Omdat ook andere bestuursniveaus hierin een rol spelen en omdat deze uitdaging de lokale inbedding van de openbare bibliotheken deels overstijgt, wordt deze opdracht verder afzonderlijk opgenomen.